Otomata Teorisi
Çorlu Mühendislik FakültesiBilgisayar Mühendisliği (İÖ)
- Kodu
- BMB317
- Yarıyılı
- 2026-2027 Güz Yarıyılı
- Teorik
- 3
- Uyg.-Lab
- 0-0
- Kredi
- 3
- AKTS
- 6
- Dersin türü
- Zorunlu
- Düzeyi
- Lisans
- Dili
- Türkçe
- Kategorisi
- Temel mesleki dersler
- Ön koşul (tavsiye)
- Yok
- Dersi veren
- Öğr. Gör. Dr. BURCU DURMUŞ
Dersin amacı
Bu dersin amacı, biçimsel dil teorisinin temelini oluşturan otomatlar ve diller konusunu tanıtarak ilk bilgisayarların nasıl çalıştığını öğretmek, büyük ve kompleks problemleri yönetilebilir problemlere parçalamak ve bu problemleri soyutlayabilmek ve karar verme deneyimi kazandırmaktır.
Öğrenme çıktıları
- ÖÇ-1Problem çözme yeteneğini geliştirebilme.
- ÖÇ-2Kavramları ve çözümleri biçimsel olarak ifade edebilme yeteneği kazanabilme.
- ÖÇ-3Soyut düşünme yeteneği kazanabilme.
- ÖÇ-4Sayısal mantık tasarımı konusunda yer alan ardışık devrelerin kuramsal tabanını kavrayabilme.
- ÖÇ-5Programlama dilleri ve derleyicilerin kuramsal tabanını kavrayabilme.
- ÖÇ-6Bilgisayar kuramının temel modellerinin bilgisayar bilimlerindeki somut uygulamalarını tanıyabilme.
- ÖÇ-7Bilgisayar kuramının temel modellerini kavrayabilme.
- ÖÇ-8Yazılım ve donanım sistemlerinin özünü oluşturan bilgisayar kuramının önemini kavrayabilme.
Dersin içeriği
Sonlu otomatalar: deterministik ve nondeterministik otomatalar, otomatalar arası dönüşümler, çıkışlı sonlu otomatalar: Mealy ve Moore makineleri, düzenli ifadeler ve diller, bağlamdan bağımsız diller, pushdown otomata, Turing makinesi, chomsky hiyerarşisi, hesaplama teorisi
Haftalık konular
| Hafta | Konu | Ön hazırlık / yöntem |
|---|---|---|
| 1 | Otomata Teorisine Giriş | |
| 2 | Matematiksel Notasyonlar ve Terminoloji | |
| 3 | Deterministik Sonlu Otomata (DFA) | |
| 4 | Nondeterministik Sonlu Otomata (NFA) | |
| 5 | Sonlu Otomatalar Arasında Dönüşümler | |
| 6 | Çıkışlı Sonlu Otomata: Mealy ve Moore Makineleri | |
| 7 | Düzenli İfadeler ve Diller | |
| 8 | Bağlamdan Bağımsız Diller | |
| 9 | Ara Sınav | |
| 10 | Pushdown Otomata | |
| 11 | Turing Makinesi | |
| 12 | Turing Makinesi Örnekleri | |
| 13 | Chomsky Hiyerarşisi | |
| 14 | Hesaplama Teorisi | |
| 15 | Final Sınavı | |
| 16 | Final Sınavı |
Kaynaklar ve materyaller
- Ders notu
- Introduction to Computer Theory, Daniel I.A. Cohen, John Wiley & Sons Inc., Revised Edition.
- Diğer kaynaklar
- Özdevinirler (Otomatlar) Kuramı ve Biçimsel Diller, Prof. Dr. A. Ünal Yarımağan, Akademi Yayıncılık, 2011.
- Dokümanlar
- Yok
- Ödevler
- Yok
- Sınavlar
- Yok
Değerlendirme
- Ödev 1 %10
- Arasınav 1 %30
- Dönem Sonu Sınavı %60
Program çıktıları ile ilişkisi
- PÇ-1A. Matematik, fen bilimleri ve Bilgisayar Mühendislik disiplinine özgü konularda yeterli bilgi birikimi; bu alanlardaki kuramsal ve uygulamalı bilgileri, Bilgisayar mühendisliği alanına özgü karmaşık mühendislik problemlerinin çözümünde kullanabilme becerisi.
- PÇ-2B. Bilgisayar Mühendisliği alanında karmaşık mühendislik problemlerini tanımlama, formüle etme ve çözme becerisi; bu amaçla uygun analiz ve modelleme yöntemlerini seçme ve uygulama becerisi.
- PÇ-3C. Karmaşık bir sistemi, süreci, cihazı veya ürünü gerçekçi kısıtlar ve koşullar altında, belirli gereksinimleri karşılayacak şekilde tasarlama becerisi; bu amaçla modern tasarım yöntemlerini uygulama becerisi.
- PÇ-4D. Bilgisayar Mühendisliği uygulamalarında karşılaşılan karmaşık problemlerin analizi ve çözümü için gerekli olan modern teknik ve araçları seçme ve kullanma becerisi; bilişim teknolojilerini etkin bir şekilde kullanma becerisi.
- PÇ-5E. Bilgisayar Mühendisliği alanında karmaşık mühendislik problemlerinin veya disipline özgü araştırma konularının incelenmesi için deney tasarlama, deney yapma, veri toplama, sonuçları analiz etme ve yorumlama becerisi.
- PÇ-6F. Disiplin içi ve çok disiplinli takımlarda etkin biçimde çalışabilme becerisi; bireysel çalışma becerisi.
- PÇ-7G. Sözlü ve yazılı etkin iletişim kurma becerisi; en az bir yabancı dil bilgisi; etkin rapor yazma ve yazılı raporları anlama, tasarım ve üretim raporları hazırlayabilme, etkin sunum yapabilme, açık ve anlaşılır talimat verme ve alma becerisi.
- PÇ-8H. Yaşam boyu öğrenmenin gerekliliği konusunda farkındalık; bilgiye erişebilme, bilim ve teknolojideki gelişmeleri izleme ve kendini sürekli yenileme becerisi.
- PÇ-9I. Etik ilkelerine uygun davranma, mesleki ve etik sorumluluk ve mühendislik uygulamalarında kullanılan standartlar hakkında bilgi.
- PÇ-10J. Bilgisayar Mühendisliği alanında proje yönetimi, risk yönetimi ve değişiklik yönetimi gibi, iş hayatındaki uygulamalar hakkında bilgi; girişimcilik, yenilikçilik hakkında farkındalık; sürdürülebilir kalkınma hakkında bilgi.
- PÇ-11K. Bilgisayar Mühendisliği uygulamalarının evrensel ve toplumsal boyutlarda sağlık, çevre ve güvenlik üzerindeki etkileri ve çağın mühendislik alanına yansıyan sorunları hakkında bilgi; Bilgisayar mühendisliği çözümlerinin hukuksal sonuçları konusunda farkındalık.
| ÖÇ-1 | ÖÇ-2 | ÖÇ-3 | ÖÇ-4 | ÖÇ-5 | ÖÇ-6 | ÖÇ-7 | ÖÇ-8 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| PÇ-1 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| PÇ-2 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| PÇ-3 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| PÇ-4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 |
| PÇ-5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| PÇ-6 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| PÇ-7 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| PÇ-8 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| PÇ-9 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| PÇ-10 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| PÇ-11 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
AKTS iş yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre | Toplam |
|---|---|---|---|
| Sınıf dışı ders çalışma süresi(ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 5 | 70 |
| Ders süresi(sınav haftası dahildir: toplam ders saati) | 16 | 3 | 48 |
| Yarıyıl Sınavı | 1 | 36 | 36 |
| Ara Sınav 1 | 1 | 26 | 26 |
| Toplam iş yükü | 180 | ||
| Toplam iş yükü / 30 | 6 | ||
| Dersin AKTS kredisi | 6 | ||